Steeds meer artsen zijn actief op sociale media. Op platforms als Instagram, TikTok en LinkedIn delen zij medische kennis, beantwoorden ze vragen van volgers en proberen ze gezondheidsmythes te ontkrachten. Daarmee bereiken zij een publiek dat traditionele gezondheidsvoorlichting vaak niet meer bereikt. Maar wat gebeurt er als diezelfde artsen ook commerciële samenwerkingen aangaan? Die vraag stond centraal in een gesprek van NPO Radio 1 met KNMG-voorzitter Jurriaan Penders en gynaecoloog Bertho Nieboer.
De dokter als online gids
Volgens beide sprekers hebben sociale media de manier waarop mensen informatie over gezondheid zoeken fundamenteel veranderd. Veel patiënten raadplegen tegenwoordig eerst TikTok, Instagram of andere online bronnen voordat zij een arts bezoeken. Dat levert kansen op, maar ook risico's. Artsen die online actief zijn kunnen een belangrijke rol spelen in het verspreiden van betrouwbare medische informatie. Zij kunnen ingewikkelde onderwerpen begrijpelijk uitleggen, misverstanden corrigeren en desinformatie bestrijden. Daarmee vervullen zij volgens de gasten een waardevolle maatschappelijke functie.
Meer bereik, meer verantwoordelijkheid
Juist omdat artsen veel vertrouwen genieten, brengt hun aanwezigheid op sociale media ook extra verantwoordelijkheden met zich mee. Mensen hechten vaak meer waarde aan een boodschap wanneer deze afkomstig is van een arts dan van een gewone influencer. KNMG-voorzitter Jurriaan Penders benadrukt dat artsen zich bewust moeten zijn van die bijzondere positie. Het vertrouwen dat patiënten in artsen stellen, is een essentieel onderdeel van de gezondheidszorg. Wanneer dat vertrouwen onder druk komt te staan, heeft dat gevolgen die verder reiken dan de individuele arts. Volgens Penders gaat het daarom niet alleen om de vraag wat juridisch is toegestaan, maar ook om hoe het publiek de rol van artsen ervaart. Zelfs de schijn van belangenverstrengeling kan schadelijk zijn voor de geloofwaardigheid van de beroepsgroep.
Het spanningsveld van commerciële samenwerkingen
De discussie wordt vooral gevoelig wanneer artsen samenwerken met bedrijven of merken. Waar ligt de grens tussen het geven van onafhankelijke medische informatie en het promoten van producten? Aanleiding voor het gesprek zijn voorbeelden van artsen die zichtbaar zijn in commerciële campagnes of publicaties waarin ook gezondheidsproducten worden aangeprezen. Hoewel dergelijke samenwerkingen niet per definitie problematisch zijn, ontstaat al snel de vraag of het medische oordeel volledig onafhankelijk blijft. De gasten zijn het erover eens dat transparantie daarbij cruciaal is. Wanneer er sprake is van financiële belangen of commerciële afspraken, moet daar volgens hen openheid over bestaan. Alleen zo kunnen volgers en patiënten zelf beoordelen hoe onafhankelijk de boodschap is.
Een wapen tegen desinformatie
Tegelijkertijd benadrukt gynaecoloog Bertho Nieboer dat sociale media niet uitsluitend als risico moeten worden gezien. Integendeel: juist op platforms waar veel onjuiste informatie circuleert, kunnen artsen een belangrijk tegenwicht bieden. Dagelijks worden gebruikers geconfronteerd met gezondheidsclaims, wondermiddelen en medische adviezen van mensen zonder professionele achtergrond. Door zelf actief aanwezig te zijn, kunnen artsen wetenschappelijk onderbouwde informatie toegankelijk maken voor een groot publiek. Daarmee zijn artsen volgens Nieboer niet alleen zorgverleners, maar ook publieke voorlichters die bijdragen aan een beter geïnformeerde samenleving.
Vertrouwen als belangrijkste kapitaal
De centrale boodschap van het gesprek is dat sociale media inmiddels een onmisbaar onderdeel zijn geworden van de moderne gezondheidscommunicatie. Artsen kunnen via deze kanalen veel betekenen voor patiënten en het brede publiek. Tegelijkertijd geldt dat hun invloed gepaard gaat met een bijzondere verantwoordelijkheid. Naarmate een arts meer zichtbaarheid en bereik krijgt, wordt het belangrijker om zorgvuldig om te gaan met commerciële belangen, transparantie en professionele onafhankelijkheid.
Belangrijkste conclusie
De conclusie van Penders en Nieboer is helder: artsen mogen best influencer zijn, maar hun belangrijkste taak blijft het beschermen van het vertrouwen dat patiënten in hen stellen. Dat vertrouwen vormt uiteindelijk de basis van hun geloofwaardigheid – zowel online als in de spreekkamer. Kortom:
- Artsen op sociale media kunnen veel maatschappelijke waarde hebben;
- Hun geloofwaardigheid brengt extra verantwoordelijkheid met zich mee;
- Commerciële samenwerkingen zijn niet per definitie verboden, maar moeten transparant zijn en mogen het vertrouwen in onafhankelijk medisch advies niet ondermijnen;
- Sociale media zijn tegelijkertijd een belangrijk middel geworden om medische desinformatie te bestrijden.
In één zin samengevat: artsen mogen influencer zijn, maar hun eerste verantwoordelijkheid blijft het bewaken van vertrouwen, onafhankelijkheid en betrouwbare medische informatie.
